Een rijke historie. Dat kun je wel zeggen als je het grote aanbod aan musea in de Achterhoek bekijkt. Musea over allerlei onderwerpen die vaak de streekhistorie als inspiratiebron hebben. Er zijn geen musea die honderdduizenden bezoekers per jaar trekken. Nee, de Achterhoekse musea zijn kleinschalig. Vaak wordt de bezoeker rondgeleid door een vrijwilliger die veel van het onderwerp en de collectie afweet. En voor kinderen is er meestal wel een aangepaste rondleiding of een spel met opdrachten.
Uitgelicht 1: Stoomhoutzagerij Nahuis
De stoomhoutzagerij dateert van de voorlaatste eeuw en is voortgekomen uit een radmakerij, die reeds in 1850 bestond. Het houtzagen gebeurde in die tijd nog geheel met de hand; het zogenaamde kraanzagen was toen gebruikelijk. De te zagen boom kwam op een soort bok te liggen boven een diepe kuil. Boven de boom was een stellage aangebracht. In de kuil en op de stellage namen werklieden plaats, die met een grof getande zaag de boom tot balken of planken verwerkten.
Omstreeks 1918 werd de zagerij gemechaniseerd door de aanschaf van een één-cillinder liggende stoommachine, die door de firma Meer (nu Mannesmann) te Mönchengladbach (Duitsland) werd gebouwd. Deze stoommachine, die gebouwd is in 1897, is tot 1977 in bedrijf geweest. Er bestaat naar alle waarschijnlijkheid geen tweede exemplaar van.
De stoommachines worden gevoed door een stoomketel met een inhoud van 13.000 liter water. Deze ketel wordt gestookt tot een druk van 13 bar is opgebouwd. Dit opstoken duurt 8 uur!! Naast de stoomhoutzagerij is de, uit 1910 afkomstoge houtdroogloods, in ere hersteld. In deze loods staan allerlei machines opgesteld, die tientallen jaren dienst hebben gedaan bij de houtbewerking in de timmerplaatsen. De verzameling die geschonken is door de heer Annevelink uit Winterswijk, bevat o.a. machines voor de machinale bewerking bij het zagen, schaven, draaien en boren. Daarnaast is er een radmakerij aanwezig, waarmee in vroeger tijden de wielen van de boerenwagens werden gemaakt. Dit alles is weer bedrijfsklaar opgesteld en wordt aangedreven via authentieke aandrijfassen en riemen die aan de zoldering zijn bevestigd.
Op de eerste verdieping staan honderden handwerktuigen opgesteld, zoals beitels, schaven, boren en profielschaven. Een aantal keren per jaar is het museum voor publiek geopend. U kunt dan met eigen ogen zien hoe al 100 jaar met deze machines gewerkt wordt. Alles zal in vol bedrijf zijn.
Een herkenning voor de ouderen, een belevenis voor jongeren!
Voor meer informatie over de draaidagen kunt u terecht bij de VVV in Groenlo en op de site van de Stichting Stoomhoutzagerij Nahuis.
Stoomhoutzagerij Nahuis Winterswijkseweg 47-49 te Groenlo www.stoomzagerij.nl
Uitgelicht 2: Openluchtmuseum en herberg Erve Kots.
Erve Kots bestaat uit een Saksische boerderij uit de 17e eeuw, een zogenaamd 'Los Hoes', Schoppe, bakhoes, kolenbrandershut, oudheidkamer, rosoliemolen en een houtzagerij. In de brouwerij, het 'Brouwhoes' genaamd wordt op geheel ambachtelijke manier bier gebrouwd. Er is ook een speciaal pilsener 'Frederik Hendrik' genoemd naar Prins Frederik Hendrik die op de plek waar nu Erve Kots staat, zijn hoofdkwartier had ingericht tijdens de jarenlange belegering van de Vestingstad Grol.
Erve Kots Eimersweg 4 te Lievelde 0544-371691 Voor meer informatie kijk op www.ervekots.nl.
Uitgelicht 3: AVOG crash museum
In de Tweede Wereldoorlog zijn in Nederland zo'n 7500 vliegtuigen neergestort. Daarvan zijn er ongeveer 400 in de Achterhoek terecht gekomen. Van de geallieerden en de Duitsers vlogen heel veel verschillende typen vliegtuigen in het Nederlandse luchtruim. Lancasters, Spitfires, B-17's, Wellingtons, Mustangs, Mosquitos, Messerschmitts. Nog steeds zijn de crashplaatsen van veel van deze vliegtuigen met hun bemanning niet bekend. De Avog (Stichting Achterhoekse Vliegtuigwrak Opgravers Groep) heeft sinds de oprichting in 1972 al diverse wrakken opgespoord en geborgen. Nog steeds worden stukjes van de puzzel van de lijst van vermisten ontdekt.
Omdat de AVOG niet alleen de vermisten wil opsporen maar ook deze geschiedenis van de Achterhoek wil bewaren voor de toekomst, werd in mei 1981 het "Crashmuseum" geopend. De wrakstukken van in de Achterhoek gecrashte vliegtuigen zijn hier, met hun heroïsche strijd, die vele levens heeft gekost van gewone mensen in een heldenrol gedwongen, zodat wij nu in een vrije maatschappij kunnen leven.
Het AVOG crash museum is elke eerste zondag van de maand geopend van 13:00 - 17:00 uur.
AVOG crash museum Europaweg 34 te Lievelde, 0544-461480, www.crashmuseum.nl Toegangsprijzen Volwassenen € 3,00 / kinderen t/m 12 jaar € 1,50
Uitgelicht 4: Stadsmuseum Groenlo
In het Stadsmuseum Groenlo staat de 80-jarige oorlog centraal. Welke invloed deze oorlog op Groenlo heeft gehad, wordt u duidelijk als u de rondgang maakt door het museum. In de filmzaal van het museum kunt u de film bekijken die een perfect beeld geeft van de invloed van de 80-jarige oorlog in de de Nederlanden en de rol die het stadje Grol (Groenlo) daarin gespeeld heeft. In de 80-jarige oorlog wilden de Nederlanden (de Staatsen) zich losmaken van de Spaanse overheersers.
In de zeventiende eeuw behoorde Groenlo tot de sterkste vestingsteden van de Nederlanden. In de Slag van 1627 veroverde Prins Frederik Hendrik, de jongste zoon van Willem van Oranje, de stad Grol op de Spaanse bezetters. Frederik Hendrik maakte daarbij gebruik van een omsingeling om te voorkomen dat Spaanse troepen, die elders gelegerd waren, de bezetters te hulp zouden kunnen komen. Van deze omsingelingswerken, de circumvallatielinie, zijn nog heel wat sporen te vinden.
De techniek was in de 17e eeuw sterk verbeterd, de vuurkracht was toegenomen en Frederik Hendrik maakte hier volop gebruik van. In het Stadsmuseum vindt u uit de 17e eeuw onder andere een harnas, hellebaard en morillon. Daarnaast kunt u wapens van verschillend kaliber bezichtigen zoals een mortierbom met daarbij behorend ontstekingmechanisme, een radslotpistool, kanonskogels en musketkogels.
De overwinning op de Spaanse troepen was voor de Staatse Nederlanden van zo'n groot belang, dat niet alleen Frederik Hendrik door de Staten Generaal feestelijk in Den Haag werd binnengehaald, maar ook de gouden erepenningen werden geslagen met op de voorzijde de belegerde stad Grol. Het museum bezit hiervan een replica.
Een bijzonder museum die het bezoeken waard is!
Stadsmuseum Groenlo Mattelierstraat 33 te Groenlo. Openingstijden: Van november t/m maart maandag t/m vrijdag 10:00-12:30 & 13:30-17:00 uur zaterdag 10:00-13:00 uur. Van april t/m oktober maandag t/m vrijdag 09:30-17:00 uur zaterdag 09:30-16:00 uur. Meer informatie op www.stadsmuseumgroenlo.nl
